Make your own free website on Tripod.com

Loạt bài kỷ niệm 65 năm ngày mất Vũ Trọng Phụng (13/10/1939 - 13/10/2004)

Lời dẫn: Đây là bài Vũ Trọng Phụng phản biện bài "Ư kiến một người đọc: Dâm hay không dâm" của Nhất Chi Mai đăng trên báo Ngày Nay số ra ngày 14/3/1937. Mời các bạn đọc theo dơi bài của Nhất Chi Mai để nắm vững nguyên ủy.

 

 

Để đáp lời báo Ngày nay: Dâm hay không dâm?

Vũ Trọng Phụng

 

Tự lực văn đoàn, bằng báo Ngày nay số 51 đă có cho đăng một bài công kích tôi, quanh quẩn lại cái vấn đề "chống dâm uế". Cũng như ông Lê Thăng trả thù Tương lai bằng cách bảo tôi là thằng khốn nạn, Ngày nay cũng trả thù Tương lai bằng cách công kích thiên phóng sự Lục ś. Tuy báo Ngày nay ở chỗ đề rơ "ư kiến một người đọc" đă không chịu hoàn toàn trách nhiệm về bài công kích ấy, tôi cũng xin có lời cảm tạ Tự lực văn đoàn, v́ công kích tôi là cho tôi có được dịp bày tỏ cái chủ trương của tôi xưa nay. Song tôi xin độc giả để ư rằng Ngày nay đă giao hẹn bài công kích tôi là của "một độc giả", nhưng ông Nhất Chi Mai, tác giả bài ấy, sự thực lại c̣n là người viết giúp Tự lực văn đoàn khi c̣n Phong hoá nữa. Có nói kỹ lưỡng thế ta mới hiểu được v́ đâu có bài công kích kia. V́ đâu?

Độc giả hẳn c̣n nhớ rằng Tương lai không công nhận sự "tố giác" Phổ thông bán nguyệt san của Ngày nay là xứng đáng của người quân tử. Chỉ v́ thế nên chỉ ông Nhất Chi Mai mới nói những cảm giác phẫn uất, khó chịu và tức tối, khi ông đọc truyện Thị Mịch và phóng sự Cơm thầy cơm cô của tôi. Nhưng 5 cái này đă đăng ở Hà Nội báo từ năm 1935, mà bây giờ chưa in ra sách. Đáng lẽ công kích tôi ngay khi xưa, hoặc chờ mai sau in ra sách xong đă, th́ ông Nhất Chi Mai lại làm việc ấy và báo Ngày nay lại đăng bài ấy giữa lúc này khi các ông đối với Tương lai có một mối thâm thù, do thế, tôi rất ngờ ḷng thành thực của các ông, khi các ông tự nhận là bênh vực cho cái nghệ thuật mà tôi đă làm cho ô uế!

Tội nghiệp biết bao! Đáng lẽ khi thấy tôi nói rằng: đối với trẻ con, báo nào, sách nào cũng có hại và sách Đoạn tuyệt, Lạnh lùng có thể có hại cho trẻ con hơn là Lục ś, các ông nên cho là phải, nhất là khi chúng tôi phải đếm xỉa đến luân lư trong lúc nói chuyện nghệ thuật... Bằng có tức tối về câu nói kia nữa, thời cũng nên dùng một chiến lược khác nguy hiểm cho tôi hơn. Than ôi! Mấy ông kia đă định hại tôi một cách hớ hênh làm sao! Khờ dại làm sao! Thù hằn báo Tương lai và tôi, mà lại hành động như vậy th́ thật là giúp ích cho chúng tôi vô kể! Độc giả của cả hai tờ báo, không phải là những người ngu cho chúng ta tự do muốn làm ǵ th́ làm.

Vậy th́, ông Nhất Chi Mai, hay là báo Ngày nay, công kích tôi những ǵ? Không, tôi sẽ không như các ông, trong khi tranh luận với kẻ thù, chỉ kiếm hết cách nói ra ngoài đề, mục đích là làm hại kẻ thù chứ không phải là để bênh vực cho một lư thuyết, hay t́m kiếm lẽ phải. Vậy tôi xin trả lời các ông từng ḍng từng chữ, và xin độc giả cũng thể tất cho, nếu bài này sẽ dài v́ có trích (nhiều) lời công kích của các ông kia.

Trước hết, ông Nhất Chi Mai phân bua chỉ là một độc giả chứ không phải là nhà phê b́nh chuyên môn, không ở văn phái nào cả. Thôi, cũng được! Th́ tôi cũng đành nhận là thế, mặc ḷng ông là tay trợ bút cũ của báo Phong hóa, mặc ḷng bây giờ ông viết bằng một tên khác, mà tôi không nên nói rơ, ở báo Ngày nay. Thế là - rồi ông cho tôi là một thằng "văn sĩ nửa mùa" và đă ḷe đời bằng cái học vấn "sơ học" của tôi! Th́ cũng lại được nữa, chứ sao? Ông có cho tôi căi đâu? Mà ai lại căi được khi người ta bảo ḿnh là văn sĩ nửa mùa và ít học thức? Một lần nữa, tôi xin chịu khi các ông tự nhận là có học thức hơn tôi. Thế rồi sao nữa?

Nhưng mục đích bài này không phải để vạch cái hành tung đáng ngờ của nhà văn xă hội Vũ Trọng Phụng, mà chính là vạch cái bẩn thỉu, nhơ nhớp, dơ dáng của văn ông ta.

Rồi ông Nhất Chi Mai kể ra một vài chuyện vặt trong Giông tố Cơm thầy cơm cô của tôi. Đây tôi xin không căi, v́ công kích một chi tiết vặt trong cả cuốn truyện dài, hay là một hai chữ trong 300 trang tiểu thuyết như các ông dẫn cáo theo kiểu Han đai Đâu mà không kể đến cái luận lư của toàn truyện, th́ tôi cũng có thừa sức nêu ra những điều "ô uế" trong những sách và báo của Tự lực văn đoàn từ xưa đến nay, thí dụ trong những tranh khôi hài - chuyện vui cười, Hà Nội ban đêm, Lạnh lùng... của các báo và sách ấy. Tôi không căi vội, chờ đến lúc văn phẩm của tôi in xong đă, để chờ được căi lại, nếu các ông muốn, như vậy có được không, hở các ông?

Từ đây trở đi, may sao cho tôi đă có thể đáp lại.

Không ai cấm nhà văn Vũ Trọng Phụng dùng những chữ bẩn thỉu để mô tả những sự bẩn thỉu, nhưng trong khi viết những câu văn mà ḿnh cho là khoái trá, tưởng cũng nên nghĩ đến độc giả một chút.

Thưa ông, tôi nghĩ đến độc giả của tôi lắm. Nếu không th́ tôi đă sợ sức phản động của phái người cổ hủ hoặc bảo thủ để mà phóng bút viết như Richepin, Marguerette, Careo Marg Choisy, Colette rồi, chứ c̣n ǵ! Và khi dùng một chữ bẩn thỉu, tôi chẳng thấy khoái trá như khi các ông t́m được một kiểu áo phụ nữ mới mẻ, nhưng lúc ấy, tôi chỉ thấy thương hại cái nhân loại ô uế bẩn thỉu, nó bắt tôi phải viết như thế, và nó bắt văn phái các ông phải chạy xa sự thực bằng những danh từ điêu trá của văn chương. Các ông quen nh́n một cô gái nhảy là một phụ nữ tân thời, vui vẻ trẻ trung, hy sinh cho ái t́nh hoặc cách mạng lại gia đ́nh. Riêng tôi, tôi chỉ thấy, đó là một người đàn bà vô học, chẳng có thi vị, lại hư hỏng, lại bất hiếu bất mục nữa, lại có nhiều vi trùng trong người nữa. Tôi không biết gọi gái đĩ là nàng - chữ ấy nó thi vị lắm - hoặc tô điểm cho gái đĩ ấy những cái thi vị mà gái đĩ ấy không có, đến nỗi đọc xong truyện người ta chỉ thấy một gái đĩ là làm gương cho thế gian noi theo. Thí dụ các ông có thể coi phong trào khiêu vũ là dấu hiệu tiến hoá mà các ông chủ trương. Riêng tôi, tôi chỉ thấy đó là một cách dâm bôn làm cho tăng số gái giang hồ, một tai họa cho nước nhà, mà, giữa t́nh thế này, người biết nghĩ phải cho là đáng nhục. Tại sao ta lại không thành thực? Tại sao khi con gái ḿnh, em gái ḿnh hư hỏng, th́ ḿnh muốn tự tử, mà con gái hay em gái người khác bỏ chồng, bỏ nhà theo trai mà lại gọi là giải phóng, là b́nh thường, là chiến đấu cho hạnh phúc cá nhân? Đó, thưa các ông, cái chỗ bất đồng ư kiến giữa chúng ta. Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và các nhà văn cùng chí hướng như tôi, muốn tiểu thuyết là sự thực ở đời. Cứ một chỗ trái ngược nhau ấy cũng đủ khiến chúng ta c̣n xung đột nhau nữa. Các ông muốn theo thuyết tùy thời, chỉ nói cái ǵ thiên hạ thích nghe, nhất là sự giả dối. Chúng tôi chỉ muốn nói cái ǵ đúng sự thực, thành ra nguy hiểm, v́ sự thực mất ḷng.

Vậy xin đừng có phí lời khuyên tôi "nghĩ đến độc giả" v́ tôi lo cho tôi hơn các ông nhiều, thưa các ông.

Nhà văn Vũ Trọng Phụng lại hô lớn rằng: nhân loại đă tiến hoá rồi! Tuồng như nhân loại đă tiến ở chỗ, nói tục, dùng những danh từ bẩn thỉu uế tạp, và ở chỗ đầy rẫy những chuyện hiếp dâm, làm đĩ, ăn cắp, bịp bạc! Nếu nhân loại tiến ở đó th́ cũng đáng buồn cho nhân loại. May sao cái nhân loại đó chỉ là cái nhân loại riêng của nhà văn Vũ Trọng Phụng thôi. Đối với nhà văn xă hội kỳ quái này, th́ những người biết thận trọng lời nói, biết đắn đo dè dặt ngôn ngữ, biết khiếu viết văn đều là những đồ "vô học thức" có "tính không cả thẹn của quân bồi săm".(!)

Không, đó là ông Nhất Chi Mai và báo Ngày nay cố ư hiểu nhầm. Nhân loại tiến hóa v́ bẩn thỉu, phức tạp, hiếp dâm, làm đĩ, ăn cắp hay thế nào không rơ, nhưng tôi cho nhân loại tiến hóa ở chỗ trọng sự thực, nếu những nhà văn dám nói rơ những vết thương ấy cho mọi người nghe. Chứ sao! Theo ư ông, th́ nhân loại chỉ có Nàng ly tao, Thơ mới, những ông Tham, Đốc, Huyện, con quan, gái tân thời, thanh cao lương thiện cả mà thôi, hay sao? Ông Nhất Chi Mai có biết Marguerette đă phải than phiền nạn măi dâm bằng cuốn sách Prostituées không? Các ông có biết những sự dâm bôn của các triều đ́nh cũ và mới bên Pháp trong tập báo Craponillot không? Các ông có biết nạn kê giao (pédérastre) mà bên Đức th́ hàng triệu người theo, mà ở Pháp th́ những ông mặt to tai lớn như A.Gide, Rostand, Verlaine, là những lănh tụ, hay là không? Không, cái nhân loại ấy, không thuộc riêng tôi đâu, mà điều ấy th́ người nào có cái học vấn "sơ học" trở lên, tôi tưởng đều nên biết rơ. Phải là giả dối cực điểm hoặc là vô học thực th́ mới tưởng nhân loại không có sự nhơ bẩn nào, ô uế nào. Tôi không bảo người không viết văn như tôi là vô học thức, có tính không cả thẹn của quân bồi săm; nhưng phàm kẻ nào giả dối nhắm mắt buộc tôi là vu oan, chối căi rằng nhân loại không bẩn thỉu như đă nói trên, th́ tôi bảo vậy! Nhân loại tiến hoá rồi! Thật thế, v́ nay mai Pháp đ́nh ưng chuẩn cho dự án của Scillier th́ những điều các ông cho là dâm uế đă được người ta giảng dạy cho trẻ con! Đến lúc ấy những cái dâm uế của tôi sẽ không làm cho các ông "phẫn uất" và tôi tưởng các ông có học vấn như thế, hẳn là phải biết trước khi mọi người biết, mới là hợp lẽ

Kết luận, tôi phải nói cái cảm tưởng của tôi khi đọc văn Vũ Trọng Phụng.
Đọc xong một đoạn văn, tôi thấy trong ḷng phẫn uất, khó chịu, tức tối.
Không phải phẫn uất, khó chịu, v́ cái vết thương xă hội tả trong câu văn, mà chính là v́ cảm thấy tư tưởng hắc ám, căm hờn nhỏ nhen ẩn trong đó.
Đành rằng nhà văn có cái thiên chức nêu những cái thống khổ của nhân loại, vạch cái xấu xa của loài người, nhưng bao giờ cũng cần phải có một ư nghĩ cao thượng, một tư tưởng vị tha, một ḷng tín ngưỡng ở sự tiến hoá mong cho nhân loại ra khỏi nơi u ám và một ngày một hay hơn, một sung sướng hơn lên.
Đọc văn Vũ Trọng Phụng, thực không bao giờ tôi thấy một tia hy vọng, một tư tưởng lạc quan. Đọc xong ta phải tưởng tượng nhân gian là một nơi địa ngục và chung quanh ḿnh toàn những kẻ giết người, làm đĩ, ăn tục, nói càn, một thế giới khốn nạn vô cùng.
Phải chăng đó là tấm gương phản chiếu tính t́nh, lư tưởng của nhà văn, một nhà văn nh́n thế gian qua cặp kính đen, có một bộ óc cũng đen và một nguồn văn càng đen nữa?

(Nhất Chi Mai - Ngày nay số 51)

Ông Nhất Chi Mai chối căi rằng cái "phẫn uất, khó chịu, tức tối" ấy không phải v́ thấy xă hội là xấu xa, nhưng v́ tư tưởng của tôi hắc ám, nhỏ nhen, căm hờn...

Hắc ám, có! V́ tôi vốn là người bi quan; căm hờn, cũng có, v́ tôi cho rằng cái xă hội nước nhà mà lại không đáng căm hờn, mà lại cứ "vui vẻ trẻ trung, trưởng giả, ăn mặc tân thời, khiêu vũ, v.v..." như các ông chủ trương th́ một là không muốn cải cách ǵ xă hội, hai là ích kỷ một cách đáng sỉ nhục.

C̣n bảo nhỏ nhen th́ là thế nào?

Tả thực cái xă hội khốn nạn, công kích cái xa hoa dâm đăng của bọn người có nhiều tiền, kêu ca những sự thống khổ của dân nghèo bị bóc lột, bị áp chế, bị cưỡng bức, muốn cho xă hội công b́nh hơn nữa, đừng có những chuyện ô uế, dâm đăng, mà bảo là nhỏ nhen, th́ há dễ Zola, Hugo, Malraux, Dostoievsky, Maxime Gorki, lại không cũng là nhỏ nhen?

Nói như ông Nhất Chi Mai th́ tôi há lại không có thể nh́n vào tờ Phong hoá,  tờ Ngày nay mà kêu rằng xă hội riêng của Tự lực văn đoàn là "một nơi địa ngục", chung quanh ḿnh toàn là Lư toét, Xă xệ, Bang bạnh. Hà Nội lầm than, ăn cướp, ăn cắp, ăn trộm, đàn bà nghiện hút, buôn người, đồng bóng, sư văi hoang dâm, và mới đây, Hà Nội lầm than, nghĩa là các cô gái nhảy? Nhưng thôi, đến đây ta không muốn cả cười, ta nên im lặng.

Ông Nhất Chi Mai muốn biết tôi có cặp kính đen, bộ óc đen, và một nguồn văn cũng đen?

Nếu các ông không muốn sờ lên gáy th́ thôi, bao nhiêu chuyện ǵ thanh cao, tao nhă, cao thượng của loài người, xin các ông cứ cố mà hương hoa khấn khứa. Tôi xin để cái phần ấy cho các ông.

Riêng tôi, xă hội này, tôi chỉ thấy là khốn nạn: quan tham, lại nhũng, đàn bà hư hỏng, đàn ông dâm bôn, một tụi văn sĩ đầu cơ xảo quyệt, mà cái xa hoa chơi bời của bọn giàu th́ thật là những câu chửi rủa vào cái xă hội dân quê, thợ thuyền bị lầm than, bị bóc lột. Lạc quan được, cho đời là vui, là không cần cải cách, cho cái xă hội chó đểu này là hay ho tốt đẹp, rồi ngồi mà đánh phấn bôi môi h́nh quả tim để đi đua ngựa, chợ phiên, khiêu vũ, theo ư tôi thế là giả dối, là tự ḿnh lừa ḿnh và di hoạ cho đời, nếu không là vô liêm sỉ một cách thành thực.

Tôi tưởng tôi đă đủ đáp lại sự khỉnh bỉ tôi của các ông.

 

Báo Tương lai, số 9, ngày 25/3/1937